โรงเรียนสว่างวีระวงศ์
Sawang Weerawong School

Webboard


ประวัติเมืองอุบลราชธานี (แบบย่อ มีภาพประกอบ)
เรียบเรียงโดย ครูวัฒน ศรีสว่าง โรงเรียนสว่างวีระวงศ์ อุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๕๓

๑) ข้อตกลงเบื้องต้น ประวัติเมืองอุบลนี้เป็นตำนานที่ได้ข้อมูลจากหลายแหล่งซึ่งแตกต่างกันบ้างในรายละเอียด ไม่มีข้อยุติว่าของใครถูกผิด สรุปในภาพรวมๆ แล้วมีดังนี้

๒) เริ่มเรื่องจากบุคคลสำคัญ ๒ ท่าน คือพระตา กับพระวอ (บางตำราว่าพระตาเป็นบิดา บางตำราว่าเป็นพี่ชาย บางตำราว่ามีเชื้อสายเจ้าจากนครเชียงรุ้ง บางตำราไม่กล่าวถึง แต่น่าจะเป็นคนสำคัญระดับผู้นำ) ทั้งสองท่านมีเรื่องขัดแย้งกับพระเจ้าสิริบุญสาร แห่งนครเวียงจันทน์ จึงอพยบไปตั้งเมืองที่หนองบัวลุ่มภู (จังหวัดหนองบัวลำภูในปัจจุบัน) ตั้งชื่อเมืองว่า "นครเขื่อนขันธ์กาบแก้วบัวบาน"

๓) เจ้าสิริบุญสารเคียดแค้น จึงยกทัพไปตี รบกัน ๓ ปี พระตาเสียชีวิต พระวอจึงอพยบลงไปทางใต้ (เส้นทางปัจจุบันคือ ร้อยเอ็ด ยโสธร อุบล ผ่านอำเภอสว่างวีระวงศ์ ไปพิบูล ช่องเม็ก จนถึงนครจำปาสัก) และขอพึ่งพระเจ้าไชยกุมารแห่งนครจำปาสัก ได้ตั้งค่ายที่บ้านดู่บ้านแก แขวงจำปาสัก

๔) เวียงจันทน์ยกทัพมาตีอีก ทัพพระวอแตก พระวอถูกจับได้และถูกประหารชีวิตที่บ้านหลักเมืองสมอเลียบ เมืองดอนกอง ริมฝั่งโขง แขวงจำปาสัก

๕) เจ้าคำผง (หรือท้าวคำผง บางตำราว่าเป็นน้องพระวอ บางตำราว่าเป็นลูกชาย) มีหนังสือไปขอพึ่งธนบุรี สมเด็จพระจ้าตากสินโปรดให้เจ้าพระยาจักรี ยกทัพไปช่วย เวียงจันทน์รู้ข่าวจึงยกทัพกลับ เจ้าคำผงได้ร่วมกับทัพธนบุรีเข้าตีเวียงจันทน์แตก เจ้าสิริบุญสารหนีไปญวน ครั้งนั้นได้อัญเชิญพระแก้วมรกตไปธนบุรีด้วย (ประมาณ พ.ศ. ๒๓๑๘) (บำเพ็ญ ณ อุบล. ๒๕๔๗ หน้า ๕๕) เจ้าพระยาจักรีได้เลื่อนยศเป็นสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (เป็นครั้งแรกที่อีสานได้ชื่อว่าเป็นของฝั่งไทย)

๖) เจ้าคำผงได้รวบรวมไพร่พลไปตั้งเมืองที่ดอนมดแดง (อยู่ห่างจากเมืองปัจจุบันไปทางตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ ๒๕ ก.ม.) ต่อมาถูกน้ำท่วมจึงย้ายไปตั้งเมืองที่บริเวณห้วยแจละแม (อยู่ห่างจากเมืองปัจจุบันไปทางตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ ๑๐ ก.ม.) (ประมาณ พ.ศ. ๒๓๑๙) ต่อมาได้ย้ายไปตั้งเมืองที่ดงอู่ผึ้ง (ที่ตั้งเมืองปัจจุบัน) เป็นที่สูงริมฝั่งแม่น้ำมูล ได้สร้างวัดหลวงเป็นวัดแรก ใช้เวลาสร้างเมือง ๒ ปีจึงแล้วเสร็จ (พ.ศ. ๒๓๒๑) พระเจ้ากรุงธนบุรีได้ทรงแต่งตั้งเจ้าคำผง เป็น "พระปทุมราชวงศา (คำผง)" (พ.ศ. ๒๓๒๒) (เล่มเดียวกัน หน้า ๕๘)

๗) ในปี ๒๓๒๕ สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ได้ปราบดาภิเษกเป็น รัชกาลที่ ๑ แห่งราชวงศ์จักรี ทรงแต่งตั้งพระปทุมฯ เป็น "พระปทุมวรราชสุริยวงศ์" สถาปนาเมืองอุบล เป็น "เมืองอุบลราชธานีศรีวนาลัย ประเทศราช" เมื่อวันจันทร์ แรม ๑๒ ค่ำ เดือน ๘ ปีชวด จุลศักราช ๑๑๔๕ ตรงกับ พ.ศ. ๒๓๓๕ (เล่มเดียวกัน หน้า ๖๓)

๘) พระปทุมวรราชสุริยวงศ์ (คำผง) ครองเมืองอุบลต่อมาอีก ๓ ปี ก็ถึงแก่อนิจกรรม (พ.ศ. ๒๓๓๘) อายุ ๘๕ ปี รวมเวลาครองเมืองอุบลทั้งสิ้น ๑๗ ปี (พ.ศ. ๒๓๒๑-๒๓๓๘) (เล่มเดียวกัน หน้า ๖๔) ชาวเมืองอุบล ได้สร้างอนุสาวรีย์เจ้าคำผง ไว้ที่ทุ่งศรีเมือง ในเมืองอุบลราชธานี

๙) จากนั้นได้มีเจ้าเมืองปกครองมาอีก ๔ ท่าน จนถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ ฝรั่งเศสล่าอาณานิคม จึงทรงเปลี่ยนการปกครองเมืองอุบลจากแบบ "อาดยา ๔" (แบบลาว) เป็นการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล ได้ส่งพระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (พ.ศ. ๒๔๓๖-๒๔๕๓)

๑๐) เกิดข่าวลือเรื่องยักษ์จะมากินคน เป็นจุดเริ่มต้นของขถบผีบุญในปี ๒๔๔๔ กรมหลวงสรรพสิทธิ์ฯ ได้ปราบสงบราบคาบในเวลา ๓ เดือน จับหัวหน้าขบถหลายคนตัดคอเสียบประจานในท้องที่เกิดเหตุ ต่อมาได้มีข้าหลวง และผู้ว่าราชการจังหวัดปกครองเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

อ้างอิง :
หนังสือ "เล่าเรื่องเมืองอุบล" โดย บำเพ็ญ ณ อุบล โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๔๗
หนังสือ "แบบเรียนภาษาไทยอีสาน" โดย วัฒน ศรีสว่าง โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๔๕
http://guideubon.com/news/view.php?t=14&s_id=9&d_id=9
http://www.issaras.com/index.php?option=com_content&view=article&id=172&Itemid=93

อนุสาวรีย์พระปทุมวรราชสุริยวงศ์ (คำผง)
ตั้งอยู่ที่ทุ่งศรีเมือง ในเมืองอุบลราชธานี

พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ และหม่อมเจียงคำ ชุมพล ณ อยุธยา พระชายา เป็นธิดาเจ้านายผู้ครองเมืองอุบลท่านหนึ่ง ผู้บริจาคที่ดิน ๓๗ ไร่ ต่อมาเป็นที่สร้างโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ และที่ดินบริเวณทุ่งศรีเมือง รวมทั้งสถานที่ราชการรอบทุ่งศรีเมืองทั้ง ๔ ด้าน
(ภาพจากปฏิทิน ร.พ. ศูนย์สรรพสิทธิประสงค์ อุบลฯ พ.ศ. ๒๕๔๘)



ขบถผู้มีบุญหรือขบถผีบุญ ถูกจับมารวมกันไว้ที่ทุ่งศรีเมือง เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๔๔๔ (ร.ศ. ๑๒๐ สมัยรัชกาลที่ ๕ ขณะที่กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์เป็นผู้สำเร็จราชการมณฑลลาวกาว ประจำที่จังหวัดอุบลราชธานี) (สำเนาจากหนังสือ ขบถฅนอีสาน หน้า ๔๔)

หัวหน้าขบถที่ตั้งตัวเองเป็น "องค์" ผู้มีบุญหรือผู้วิเศษ ปลุกระดมชาวบ้านให้หลงเชื่อ ถูกจับฐานก่อการจลาจล ถูกพิพากษาให้นำไปตัดศีรษะเสียบประจานในพื้นที่ก่อเหตุ เป็นการประกาศถึงอำนาจอันเด็ดขาดของกรุงเทพฯ ที่มีเหนือดินแดนลาวกาว ส่วนพวกราษฎรที่ถูกจับเป็น ประมาณ ๔๐๐ คน ให้ภาคทัณฑ์สาบานตัวกึกก้องแล้วปล่อยไป ใช้เวลาปราบปราม ๓ เดือน
(สำเนาจากหนังสือ ขบถฅนอีสาน หน้า ๓๙. เรื่องจากหนังสือ อุบลราชธานี ๒๐๐ ปี หน้า ๔๕-๕๐)


ขอขอบคุณ http://www.guideubon.com/

Counter Stats
melbourne handyman
melbourne handyman Counter
Started at August, 23, 2010.


พิมพ์ Code ให้ตรงกับตัวอักษรสีแดง แล้วคลิก Post ครั้งเดียว
ขอสงวนสิทธิ์ในการลบข้อความที่ไม่เหมาะสม